Hafi ya 20 000 abafu b'intambara b'i Kongo bahagaze gusubira kwacu i Jamhuri Idemokrasiya ya Kongo. Igusubire iri giteganijwe na HCR, mugihe icikiza n'abayobozi ba bihugu byombi. Iri gihe ni iyo cyane mu minsi ifise ibibazo by'abantu bahungukira mu mahoro yo mu mahinda ya Kongo, ari hagati y'abakunzireyo ba M23 na FARDC. Itegeko ryari ryatanguye na karavan ya mbere ifite abantu 462.

Inzira y'igusubire ry'abafu b'intambara b'i Kongo bahigije i Burundi, inzira ya mbere mu mahoro ya Busuma, ishakira inzira y'amajwi. Ukuranga kwa HCR, hafi ya 20 000 abafu b'intambara bahagaze kugira ngo gusubire i Jamhuri Idemokrasiya ya Kongo. Iri reba ritajemo gukunzira neza, ariko ni inzira y'amajwi maze.

Mu gihe iti abarebye kugira ngo gusubira, HCR iryamanga ko igusubire rigiye gukunzira neza. Inaraka ya buri munhu itagerekana niba arimo amahirwe mu gitegeko. « Igusubire rigiye gukunzira neza, kuri iyo munhu yacyo, n'ubwiyunge, » ariko Brigitte Mukanga Eno, akuvuga ko abafu b'intambara barerebwa ibijyanye mu mahinda mbere kusubira.

Soma nabi: Ibibazo by'abantu mu Burundi : HCR yamwigire ingengo y'amadola 33 miliyoni kuri abafu b'intambara b'i Kongo

Ibyiteganya igusubire biri bitandukanye, nkibyo bikorerwa kugira ngo musubire mu mahoro aba hari, ibibazo by'kurala mu nzira iruta igihe, cyangwa ibyigero by'amajwi munzira ya mahoro. « Igice cy'isi, ubwambure ni icyo gitakaje. Hari urwaye, hari abantu benshi barapfuye », ariko Luc Birikoko, umuntu muhagaze i Busuma, aho asumvikana i Luvungi, mu mahinda ya South Kivu.

Kuri Promesse Bahati, ishaka kuribona se n'yadabu ari imbwa. « Siribesezerana se wanjye na dadi wanjye. Ntibamarikiza, nta numero yabo. Ubwiyunge, » akubwira.

Abafu b'intambara 462 b'i Kongo barahagaze gukuruka i Busuma

Ikaravan ya mbere ifite abantu 462 yatanguye mu itumba ritavuga ku 23 Mata 2026, ivuga ko itegeko ryatanguye. Yatangiye i Busuma, mu mahinda ya Buhumuza, iri gusuye i Kavimvira i Kongo, hanyuma igukira mu mahoro yonko.

Kuri abagira akazi mu mahoro, aba basubiye mbere bakozwe ku mugero, ikigero gisikiranira uko gusubira ari neza no kureba ubwubatse bwigitekerezo.

Ijana ry'abareba kugusubira aranaka ni ibibazo by'ubwikwije. Gutegeka ikaravan, guhitamo ingengo n'icikiza n'abantu ba Kongo bisi akazi k'ubwenge. Mu gituzo giti, ikaravan ifite abantu hafi 1 000 yerekana kugirira itumba rya 27.

HCR isigira ko iramva neza aba basubiye mbere, kugira ngo iwone ubwenge bw'itegeko no kureba ico cishingiyeho. Mu gihe igihugu kiri mucyubahiro gitagira mahoro, igusubire iri ni cyo gitangira, ariko ni ikimenyetso cy'uko ababafu b'intambara ba Kongo bakuvugira neza.

Soma nabi: RDC-Uvira : ibyemezo bya mahoro 1 100 mu nihinda itatu, ibibazo bidasigara guca

Ubwubatse bw'ingengo n'igusubire ry'imiryango yagusubiye

Mbere y'igusubire ryabo, abagasubira bahabwa ingengo y'ubwambure yo kunamukira, ifite dola 30 kuri muntu, igahabwa mu franc y'Uburundi hafi ibitahe bitatu mbere y'igusubire i Kavimvira. Iri reba ritegeza kuguhabwa ibyo bikorerwa mu gusubiranya.

Nyuma y'igusubire i Jamhuri Idemokrasiya ya Kongo, imiryango yagusubiye ihabwa ingengo y'ubwiyunge ifite inzira y'amasanyu ameza, habwa cyangwa mu madola ukwibeshya. Ingengo yo kuhabwa imyanda ishobora nayo igabwa kwa mwanya, umuryango wa Kavimvira utanga ibiryo n'amazi ataka ataberekeza ibyo bivuza ubwiyunge.

Ku iyo, ingengo nyinshi z'igusubire irerekana bitakamata ingengo irimba (dola 150 kuri murume umwe na 75 kuri mwana umwe) kuri ibyo bivuza ubwiyunge n'akazi k'amahoro, ingengo yo kuhabwa imyanda (dola 100 kuri muntu), ingengo yo kuhabwa i iskolo (dola 81 kuri mwana umwe kugira ngo ye mu iskolo), n'igi kigizwa kugira ngo gitagire indwara (dola 46 kuri abagore b'itoranyweho 12 na 49) kugira ngo ubwiyunge bw'abagore.

I Burundi mu gihe iri, ari abafu b'intambara 190 000, inzira ya mbere ni ba Kongo, ico cicaga amahoro n'ingengo. Mu gitughe giti, igusubire rya kunzura ni inzira izaba ishoboka, mu gihe icyo agatuye, mu gihe giti gitakashoboka.

Ariko, ibijyanye i mahinda ya Kongo bitagira mahoro, inzira ya mbere mu mahinda ya South Kivu na North Kivu. Iri reba yitera ibibazo bigira ibyo gusubira ari ibijyanye kuramuyonga.

Prosper Aobe